راهکارهای برخورد با کودکان بیش فعال

راهکارهاي برخورد با دانش آموزان بيش فعال

معصومه رشمه - اختلال بيش فعالي وضعيتي است که در تعدادي از بچه هاي پيش دبستاني و دوران ابتدايي وجود دارد. کنترل رفتار اين بچه ها و جلب توجه آنها سخت است. تخمين مي شود که بين 3 تا 5 درصد بچه ها اختلال بيش فعالي دارند يا به عبارتي تقريبا دو ميليون بچه در ايالت متحده آمريکا بيش فعالند. بدين معني که در يک کلاس 24 تا 30 نفره احتمال دارد حداقل يک نفر دچار چنين اختلالي باشد.بيش فعالي (ADHD) به عنوان يک ناتواني دريادگيري محسوب نمي شود بلکه به عنوان ناتواني فردي در فعاليت هي آموزشي مي باشد که منجر مي شود که دانش آموز خدمات آموزشي خاصي دريافت کند و در طبقه بندي «آسيب ديدگان سلامتي» قرار مي گيرد نه تحت «ناتواني هاي يادگيري خاص» بسياري از کودکان (ADHD) تقريبا 20 تا 30 درصد نيز داراي اختلالات يادگيري ويژه هستند.ويژگي هاي اصلي (ADHD): بي توجهي، بيش فعالي و تحرک بيش از حد است. متخصصين; سه زير مجموعه براي آن به رسميت شناخته اند، که عبارتند از:اول: نوعي که در آنها فعاليت بيش از حد و پرتحرکي شايع است (اين افراد اختلال توجه چشم گيري نشان نمي دهند).دوم: نوعي که در آنها عدم توجه قالب است. (که در آنها فعاليت و تحرک بيش از حد از خود نشان نمي دهند و گاهي اوقات تحت عنوان ADD مي شناسيم).سوم: نوع ترکيب يافته که هم اختلال توجه از خود نشان مي دهند و هم علائم تحرک بيش از حد را نمايان مي سازند.
از ديگر اختلالاتي که گاهي با ADHD همراه هستند
سندروم تورت، (به نسبت بسيار کمي از کساني که ADHD دارند اثر مي گذارند.اختلال بي اعتنايي و مخالفت، (که بر بيش از يک سوم تا نيمي از کودکان ADHD اثر مي گذارد.اختلال رفتاري که 20 تا 40 درصد را در بر مي گيرد.افسردگي و اضطرابو اختلالات دو قطبي بودن.
علائم و نشانه ها
به جزئيات دقت نمي کنند و اشتباهات واضحي انجام مي دهند.خيلي ضعيف حروف و کلمات را کنار هم قرار مي دهند و نوشته هاي شلوغ و در هم و بر همي دارند.در حفظ توجه شان در انجام تکاليف مدرسه و کارها مشکل دارند. تکاليف مدرسه را سرسري مي گيرند.از انجام تکاليفي که دوست ندارند اجتناب مي کنند و در تمام کردن تکاليف مدرسه و مواردي که فعاليت ذهني مي طلبد وا مي مانند. فعاليت هاي روزمره را فراموش مي کنند.در سازمان دهي کارها و فعاليت ها مشکل دارند.لوازم و وسايلي که براي انجام تکاليف و کارهايشان لازم است را گم مي کنند. (قلم، خودکار و ...) در فعاليت هاي نشاط آور و لذت بخش به مرور (يا رفته رفته) از خود مشکلاتي نشان مي دهند.مانند يک موتور فعاليت کرده و يک جا ثابت نمي مانندسريع جواب دادن به سولها قبل از آنکه سوال کامل شود. اغلب صحبت ديگران را قطع مي کنند.
استراتژي
وقتي دانش آموز مشغول انجام تکاليف يا مطالعه دروس است اجازه دهيد بارها و مرتب جايش را عضو کند.به آنها کارهايي که لازمه آن حرکت و از اينجا به آنجا رفتن است، از قبيل پخش کردن کاغذها رساندن پيغام و يا آب دادن گياهان را بسپاريد.از موسيقي به عنوان وسيله اي براي انتقال مطالب استفاده کنيد.لحن صداي خود را تغيير دهيد: گاهي بلند، گاهي آرام، گاهي معمولي.از دانش آموزان بخواهيد قبل از حل مسائل و به عهده گرفتن تکاليف، تصميم و برنامه خود را براي چگونگي انجام آنها بيان کنند.اجازه دهيد بچه ها در زمان گوش دادن به مطالب با دستهايشان کارهايي از قبيل تا کردن کاغذها، ضربه زدن به سنگي يا چيزي، بازي با خاک رس، توپ و يا هر چيز ديگر را انجام دهند و مانع آنها نشويد.از روش هاي غير محسوس مثل ايما و اشاره و حالت هاي جسمي استفاده کنيد تا دريابيد که دانش آموزان کوک نيستند بدون آنکه خودشان بفهمند.به دانش آموزان فرصت دهيد تا خلاقيت هاي مختلف و تخيلات را بروز دهند تا بتوانند شناخت دقيقي از ابتکار بدست آورند.وقتي جهت مشخص و درس ها داده شد، آن ويت استراتژي هاي چند حسي را به کار گيرد.آموزش کودکان داراي اختلال نقص توجه، اختلالات بيش فعالي (نقص توجهي) اختلال کمبود يا نقص توجه وضعيتي (سندرومي است که از طريق مشکلات جدي و دائمي سه مورد زير مشخص مي شود.1- ميزان توجه2- کنترل جنبش حرکت3- بيش فعالي (بعضي اوقات).اختلال کمبود توجه از دوره نوزادي آغاز و در دوران نوجواني همان زماني که تاثيرات منفي بيشتري بر زندگي کودک در محيط خانه مدرسه و اجتماع هست گسترش پيدا کند. تقريبا 3 تا 5 درصد از کودکان دبستاني تحت تاثير (ADD) هستند.اخيرا اين وضعيت را تحت عنوان «ناتواني در يادگيري»، «صدمات مغزي»، «حرکت زياد» يا «بيش فعالي» ناميده اند. «اختلال نقص توجه» نيز براي توضيح واضح تر خصوصيات اين گونه از کودکان بيان شده است.دو نوع اختلال کمبود توجه وجود دارد که هر دو در زير توضيح داده شده است.اختلال نقص توجه در کودکان بيش فعال (ADHD) مطابق با مقايس هاي آماري و تشخيص اختلال ذهني (انجمن روانشناسي آمريکا، 1987) براي تشخيص »ADHD« در کودکان بايد حداقل هشت مورد از موارد زير را کودک بيش از سن 7 سالگي و طي شش ماه يا بيشتر از خود نشان دهد.1- به خود پيچيدن و ناآرامي و يا به نظر مي رسد بي قرار است.2- نتواند سرجايش بنشيند.3- خيلي زود و به راحتي آشفته و پريشان بشود.4- تحمل در نوبت منتظر بودن را ندارد.5- در پاسخ دادن هول و عجول است.6- در دنبال کردن دستور العمل ها مشکل دارند.7- در حفظ و نگه داشتن توجه شان مشکل دارند.8- هنوز کاري تمام نشده به سراغ کار ديگر مي روند.9- نمي توانند آرام بازي کنند.10-خيلي زياد و افراطي حرف مي زنند.11- وسط حرف ديگران مي پرند و يا حرف يکديگر را قطع مي کنند.12- مطالب را خوب گوش نمي کنند.13- اغلب وسايل مورد نياز کارهايشان را گم مي کنند.14- غالبا دست به کارهاي خطرناک مي زنند.
اختلال نقص توجه نا متفاوت
در اين شکل از اختلالات مشخص ترين خصوصيت اوليه بي دقتي است. بيش فعالي در اينجا حضوري ندارد. معهذا، اين کودکان باز هم آشفته و پريشان هستند و نمي توانند نظم و ترتيب داشته باشند و به طور معمول آرام و غير فعال به نظر مي رسد.از آنجا که راحت تر مي توان در کلاس درس بر اين کودکان نظارت و کنترل داشت به نظر مي رسد که اختلال کمبود توجه نامتفاوت بيشتر تحت بررسي و مطالعه قرار گرفته است. و بدين ترتيب آنها بيشتر دچار عدم موفقيت درسي مي شوند تا آنها که اختلال کمبود توجه بيش فعال دارند.
ايجاد محيط صحيح آموزشي
دانش آموزان دچار نقص توجه را نزديک ميز معلم و در رديف صندلي هاي معمول کلاس بنشانيد.اين دانش آموزان را جلوتر از همه در کلاس بنشانيد تا بقيه دانش آموزان در معرض ديد قرار نگيرند و پشت سر آنها باشند.دانش آموزان خوب و نمونه کلاس را کنار آنها بنشانيد. ترجيحا دانش آموزاني که به هر دليلي مشخص تر از ديگران و سرمشق بقيه هستند.تشويقشان کنيد که دوتايي با هم درس بخوانند و ناظر بر درس يکديگر باشند.از هر چيز که باعث تحريک و پريشاني آنها مي شود بپرهيزيد. سعي کنيد آنها را نزديک شوفا ژ، دستگاه هاي تهويه، در و پنجره و قسمت هاي شلوغ ننشانيد. تغييرات را خوب لمس نمي کنند. بنابراين از تغيير و تحول، جابجايي، تغيير در جدول برنامه ها و همچنين قطع رابطه دوري مي کنند.خلاق باشيد. کلاس را به شکلي تغيير دهيد که کمترين فضاي درسي را داشته باشد و بگذاريد همه دانش آموزان در آن شرکت داشته باشند، تا شاگردان دچار اختلال کمبود توجه حس نکنند با ديگران فرق دارند.والدين را تشويق کنيد تا فضاي مناسبي با برنامه هاي مشخص روزانه، ساعت معين مطالعه و مرور تکاليف انجام شده توسط آنها را در خانه برقرار کنند.
تدريس به دانش آموزان دچار نقص توجه (ADD)
در طول درس هاي شفاهي ارتباط چشم را قطع نکنيد.درس ها را مختصر و واضح تهيه کنيد.در دادن درس هاي روزانه پيوسته و ثابت باشيد.درس هاي پيچيده را ساده کنيد و از درس هاي متعدد و زياد بپرهيزد.مطمئن شويد دانش آموزان قبل از شروع کار درس را فهميده اند. در صورت لزوم درس را با روشي مثبت و به آرامي تکرار کنيد.کاري کنيد که با شما راحت باشند و از شما کمک بگيرند (بيشتر اين کودکان تقاضاي کمک نمي کنند.)کم کم ميزان کمک خود را کاهش دهيد. اما بخاطر بسپاريد که اين کودکان نياز به کمک بيشتر و طولاني تري نسبت به کودکان عادي دارند.اگر لازم شد بخواهيد دفترچه تکاليف روزانه اي نيز داشته باشند.1- مطمئن شويد هر دانش آموز همه تکاليفش را روزانه و به درستي انجام مي دهد. اگر دانش آموزي قادر به انجام چنين کاري نبود معلم بايد به او کمک کند.2- دفترچه تکاليف آنها را هر روز امضا نماييد بر انجام کامل تکاليف آنها باشد (خانواده ها نيز بايد آن را امضا نمايند).3- از دفترچه يادداشت براي داشتن ارتباط روزانه با والدين نيز استفاده کنيد.
دادن تکاليف
هر دفعه فقط يک کار را از آنها بخواهيد.مکررا در آنها انگيزه ايجاد کنيد و به آنها پند و آگاهي دهيد. طرز برخورد و روش شما بايد جنبه حمايتي داشته باشد.تکاليف در حد نياز تغيير دهيد با افراد متخصص در زمينه هاي تحصيلي مشورت کنيد تا بتوانند قدر وضعف هر دانش آموز را تعيين کنيد. برنامه هاي تحصيلي جداگانه اي ترتيب دهيد.مطئن شويد که دانش آنها را محک مي زنيد نه گستره دقت آنها را.براي کارهاي مشخص وقت اضافه بدهيد. اين دانش آموزان به آرامي کار مي کنند به خاطر وقت اضافه مورد نيازشان آنها را جريمه نکنيد.به خاطر داشته باشيد اين کودکان خيلي زود از هم مي پاشند ولي تفاوت مي شوند. استرس، فشار و خستگي مي تواند کنترل شخصي آنها را برهم بزند و به سمت رفتاري ضعيف و کند سوق دهد.

اختلال بیش فعالی

 

ADHD یا اختلال بیش فعالی و فقدان توجه، یک اختلال رفتاری شایع است که حدود 10-8 درصد کودکان را مبتلا می‌کند. کودکان بیش فعال ...

ADHD یا اختلال بیش فعالی و فقدان توجه، یک اختلال رفتاری شایع است که حدود 10-8 درصد کودکان را مبتلا می کند. احتمال تشخیص این اختلال در پسران سه برابر دختران است ولی علت این تفاوت هنوز مشخص نشده است. کودکان بیش فعال بدون فکر کردن عمل می کنند، بیش از اندازه فعالند و در تمرکز کردن مشکل دارند.

غالباً متوجه‌اند که والدین چه انتظاری از آنان دارند اما برای برآورده ساختن این انتظار برای آنان مشکل است چون نمی‌توانند آرام بنشینند، دقت کنند یا به جزئیات توجه کنند. البته بیشتر بچه ها در سنین خردسالی خصوصاً اگر مضطرب یا هیجان زده باشند چنین رفتارهایی می کنند. اما‌درکودکان بیش فعال این علائم مدت زمان طولانی وجود دارند و در شرایط و محیطهای مختلف روی می دهند.

این اختلال به عملکرد خانوادگی، اجتماعی و تحصیلی کودک آسیب می‌رساند. با درمان مناسب کودکان می‌توانند بیاموزند که چگونه با این مشکل کنار بیایند و علائم خود را کنترل کنند.

علائم بیش فعالی کدامند؟

اختلال بیش فعالی و فقدان توجه سه نوع دارد که هر کدام الگوی رفتاری خود را دارند.

1- علائم بیش فعالی در نوع بی توجه:

* ناتوانی در توجه به جزئیات و بی دقتی در تکالیف مدرسه یا سایر فعالیتها

* مشکل در ادامه دادن توجه و حفظ دقت در طی فعالیتها.

* مشکل آشکار در گوش دادن.

* مشکل در پیروی از دستورات.

* بی نظمی.

* اجتناب از کارهایی که به تلاش ذهنی و تفکر نیاز دارد.

* گم کردن اسباب بازیها کتابها و وسایل.

* واکنش بیش از حد به محرکها.

* فراموشی در فعالیتهای روزانه.

2- علائم بیش فعالی در نوع بیش فعال- برانگیخته:

* بی قراری و نا‌آرامی.

* مشکل در حفظ حالت نشسته.

* دویدن بیش از حد و یا بالا و پایین پریدن.

* ناتوانی از بازی کردن در سکوت.

* به نظر می رسد که همیشه در حرکت و آماده‌ی رفتن هستند.

* زیاد صحبت می‌کنند.

* قبل از اینکه سوال تمام شود پاسخ می‌دهند.

* منتظر ایستادن و در صف ایستادن برایشان سخت است.

* حرف دیگران را قطع می‌کنند و فضولانه وارد بحث دیگران می‌شوند.

3- نوع سوم بیش فعالی که شایعتر نیز هست شامل ترکیبی از علائم بیش فعالی نوع اول و دوم است.

اگرچه بزرگ کردن کودک بیش فعال کار ساده‌ای نیست اما باید به خاطر داشت که این بچه ها بد نیستند و غرض ندارند. کودکان مبتلا به بیش فعالی بدون درمان دارویی و یا رفتار درمانی نمی‌توانند رفتار خود را کنترل کنند.

بیش فعالی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

بسیاری از موارد بیش فعالی توسط پزشک عمومی درمان می‌شود. آزمون یا آزمایشی که بیش فعالی را تشخیص دهد وجود ندارد. تشخیص، به یک ارزیابی کامل نیاز دارد. اگر تشخیص قطعی نشده باشد تشخیص‌های دیگر مانند سندرم تورت، ناتوانی در یادگیری یا افسردگی مطرح می شود. ممکن است کودک به متخصص اعصاب، روانپزشک و یا روانشناس ارجاع داده‌شود. در نهایت علائم و اطلاعات جمع آوری شده وتشخیص داده می‌شود و درمان آغاز می‌گردد.

برای تشخیص بیش فعالی باید:

1- کودک رفتار‌ها و علائم گفته شده را قبل از سن 7 سالگی نشان دهد.

2- این رفتارها در مقایسه با کودکان همسن و سال آنان شدیدتر باشد.

3- علائم حداقل باید 6 ماه ادامه داشته باشند.

4- این علائم بر روی حداقل دو زمینه زندگی کودک مانند مدرسه، خانه،، پرستار کودک، دوستان و... تاثیر منفی داشته باشد.

علائم نباید در اثر فشار روانی و استرس ایجاد شده باشد. کودکانی که طلاق، جدایی، بیماری، تغییر مدرسه یا تغییر ناگهانی در زندگی را تجربه می کنند ممکن است بی توجه یا فراموشکار شوند. برای تشخیص اختلال باید این عوامل در نظر گرفته شود. همچنین زمان شروع علائم درست بعد از این وقایع در تشخیص درست کمک کننده است.

سابقه‌ی پزشکی کودک و خانواده بسیار مهم است زیرا تحقیقات نشان داده است بیش فعالی زمینه‌ی ژنتیکی داشته و اغلب سابقه‌ی خانوادگی ابتلا دیده می شود. معاینه‌ی فیزیکی باید انجام شود و شنوایی، بینایی و سایر تواناییها بررسی شوند. برخی از بیماریها‌ی دیگر مانند استرس، افسردگی و اضطراب می‌توانند مانند بیش فعالی تظاهر کنند. ممکن است از والدین سوالاتی در مورد این بیماریها و نیز در مورد سیر رشد و تکامل کودک، رفتار کودک در خانه، در مدرسه و در بین دوستان، پرسیده شود.

از سایر افرادی که کودک شما را مرتب می‌بینند نیز باید در این موارد سوال شود. معلمان معمولا اولین کسانی هستند که متوجه علائم بیش فعالی می شوند. ارزیابی سیر آموزش کودک نیز باید انجام شود. اما این نکته نیز اهمیت دارد که این افراد باید صادق و مورد اعتماد باشند و از نقاط قوت و ضعف کودک شما تا حد امکان آگاهی داشته باشند.

علت ایجاد بیش فعالی چیست؟

علت ایجاد بیش فعالی این نیست که شما والدین خوبی نبوده‌اید. همچنین رابطه‌ی قطعی با مصرف زیاد مواد قندی ندارد. واکسنها نیز موجب ایجاد آن نمی‌شوند. علل ایجاد آن منشاء زیست شناختی دارد که هنوز به درستی شناخته نشده‌است. محققان بیان می‌کنند که احتمالا ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی عامل به وجود آمدن این اختلال است.

عوامل مستعد کننده برای ابتلا کدامند؟

مطالعاتی بر روی کودکان مبتلا انجام گرفته‌اند نشان می‌دهند که در بسیاری از موارد این اختلال در خویشاوندان نزدیک آنان نیز وجود داشته‌است. محققان بیان می‌کنند که نواحی خاصی از مغز در این کودکان در حدود 10-5 درصد کوچکتر و کم فعالیت‌‌‌تر از حد نرمال است. اگرچه آنان مطمئن نیستند که این مسئله علت ایجاد اختلال باشد. همچنین نشان داده شده که تغییرات شیمیایی در مغز این کودکان وجود دارد.

مطالعات اخیر نشان دهنده‌ی این است که مصرف سیگار در دوران بارداری با ایجاد بیش فعالی در کودک مرتبط است. سایر عوامل خطر برای ایجاد این اختلال شامل تولد پیش از موعد، نوزاد با وزن بسیار کم، و آسیبهای مغزی حین تولد هستند. ممکن است تماشای بیش از حد تلویزیون در سنین کم موجب کم توجهی کودک شود. به گفته‌ی پزشکان کودکان زیر دو سال نباید تلویزیون نگاه کنند و یا به بازیهای ویدئویی و کامپیوتری بپردازند.

در کودکان دو ساله و بالاتر نیز باید زمان این فعالیتها به 2-1 ساعت و به برنامه‌های مناسب سن آنان محدود باشد.

 

 دردهای مزمن نوروفیدبک در درمان دردهای مزمن چگونه دردهای مزمن را درمان کنم نوروفیدبک در اختلال وسواس فکری عملی   نوروفیدبک و  OCD  نوروفیدبک و درمان OCD نوروفیدبک در OCD نوروفیدبک و درمان اختلال وسواس فکری عملی نوروفیدبک و وسواس میگرن به خوبی کنترل نشده مواد مخدر ( افیونی ) نوروفیدبک و درمان وسواس نوروفیدبک در اختلالات خواب نوروفیدبک در درمان اختلالات خواب نوروفیدبک و    Sleep disregulation نوروفیدبک و خواب نوروفیدبک در فوبی  نوروفیدبک در درمان فوبی نوروفیدبک در درمان ترس نوروفیدبک و ترس    نوروفیدبک سیگار و نیکوتین  و اختلال استرس پس از سانحه نوروفیدبک و PTSD نوروفیدبک در درمان اختلال استرس پس از سانحه نوروفیدبک در درمان PTSD نوروفیدبک و اختلالات یادگیری نوروفیدبک در درمان اختلالات یادگیری نوروفیدبک در درمان Sleep disorder نوروفیدبک در درمان

بیش فعالی.دید کلی

بیش‌فعالی به حالتی دلالت می‌کند که در آن کودک به نحوی مفرط و بیش از اندازه فعال و پرجنب‌ و جوش است. تحرک زیاد این کودکان نه تنها خود آنها را بلکه اطرافیان ، همکلاس‌ها ، اولیای مدرسه را دچار مشکل می‌کند. از آن جایی که در میان درصد بالایی از معتادین و افرادی که ترک تحصیل کرده‌اند علایم بیش فعالی در کودکی قابل مشاهده است.

از طرفی کودکان بیش فعال در معرض خطر بالایی از اختلال سلوک ، شخصیت ضد اجتماعی و سوء مصرف مواد مخدر قرار دارند لذا آگاهی همگان بویژه والدین و معلمان در این حالات از اهمیت بسزایی برخوردار است. نقص در تمرکز یا اختلال بیش‌فعالی (ADHD) شرایطی را برای کودک ایجاد می‌کند که نتواند آرام و بدون حرکت بنشیند، رفتارش را کنترل کرده و توجه خود را به یک موضوع خاص معطوف کند.

شیوع بیش فعالی

از هر 100 کودک 5 کودک می‌توانند مبتلا به ADHA باشند. پسران 3 برابر بیش از دختران در معرض ابتلا قرار دارند. اغلب این مشکلات قبل از 7 سالگی آغاز می‌شوند و ممکن است والدین تا وقتی که فرزندشان بزرگتر نشده متوجه مشکل او نگردند. پزشکان نمی‌دانند که چه چیزی باعث بروز ADHD می‌گردد ولی مطالعات بر روی مغز انسان‌ها را به فهم علل اجتماعی ADHD نزدیکتر کرده است.

پزشکان معتقدند افراد مبتلا به ADHD فاقد میزان کافی از مواد شیمیایی خاص به نام میانجی‌های عصبی در مغز هستند. این مواد شیمیایی به مغز در کنترل کردن رفتار کمک می‌کند. والدین و آموزگاران باعث ایجاد ADHD در کودک نمی‌شوند ، بلکه آنها می‌توانند در فعالیت‌های کودک به وی کمک کنند.

علایم ADHD

• مشکل در توجه
• فعالیت بیش از اندازه (بیش‌فعالی)
• انجام عمل قبل از فکر کردن به آن (حرکات تکانشی)

انواع بیش‌فعالی

نوع بی‌دقت و بدون توجه

در این نوع در فرد نمی تواند روی تکلیفی که به او می‌دهند و یا یک فعالیت خاص تمرکز داشته باشد. اکثر کودکان دچار ADHD در دقت و توجه کردن دچار مشکل هستند. این دسته از افراد غالبا:

• توجه زیادی به جزئیات ندارند.
• بر بازی‌ها و کارهای مدرسه نمی‌توانند تمرکز داشته باشند.
• کارهای مدرسه و فعالیت‌های روزانه خود را در منزل تا آخر دنبال نمی‌کنند و آنها را به پایان نمی‌رسانند.
• ‌نمی‌توانند یک وظیفه یا تکلیف را تمام و کمال انجام دهند.
• اسباب بازی‌ها ، کتاب‌ها و وسایلشان را اغلب گم می‌کنند.

نوع تکانشی - بیش‌فعالی

در این نوع از اختلال فرد بسیار فعال است. و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار می‌کند. فعالیت بیش از حد معمول ، قابل مشاهده‌ترین مشخصه اختلال ADHD است. کودک بیش‌فعال همیشه در حال انجام کاری می‌باشد. ممکن است سطح بیش‌فعالی با افزایش سن کاهش یابد. این کودکان قبلا از این که راجع به عملی فکر کنند آن را انجام می‌دهند.

برای مثال این کودکان ممکن است بطور ناگهانی وسط خیابان شروع به دویدن کنند و از یک سمت به سمت دیگر خیابان بدون نگاه کردن حرکت کنند و یا این که از درخت بلندی شروع به بالا رفتن کنند. ممکن است آن ها موقعیت‌های خطرناک شگفت زده شوند. گاهی هم هیچ ایده و فکری برای خارج شدن از این وضعیت ندارند. غالبا ، فعالیت‌های تکانشی و بیش‌فعالی با هم همواره هستند. مشخصه کودکانی که این اختلال را با هم دارند بدین گونه است:

• بی‌قراری و ناآرامی
• ‌دویدن مداوم از سویی به سوی دیگر و یا بالا رفتن از چیزی
• پایین آمدن از صندلی وقتی که اجازه این کار را ندارند.
• عدم توانایی در بی‌سر و صدا بازی کردن
• بیش از حد صحبت کردن
  
  
• پاسخ‌دادن ناگهانی و بدون فکر به پرسشی که هنوز تمام نشده است.
• عدم توانایی در صبر کردن برای نوبت خود
• بدون اجازه وسط بازی دیگران پریدن
• وسط صحبت دیگران پریدن

نوع ترکیبی

در این نوع اختلال فرد بسیار فعال است و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار می‌نماید. کودکان با این نوع اختلال نشانه‌هایی از هر دو نوع قبل را که متذکر شویم دارا هستند. آنها در توجه‌کردن، بیش‌فعال بودن و کنترل تکانش‌های خود دچار مشکل هستند. البته گاهی تمام کودکان بی‌توجه هستند و یا اینکه بیش از حد فعالیت می‌کنند و حرکات تکانشی دارند.

اما در کودکان دچار ADHD این حرکات همیشگی هستند نه استثنایی این رفتارها برای کودک در خانه ، مدرسه و با دوستان مشکلات حقیقی ایجاد می‌کنند در نتیجه اکثر کودکان دچار این اختلال ، احساس افسردگی ، اضطراب و عدم اطمینان به خود را دارند. این احساسات جزء نشانه‌های ADHD محسوب نمی‌شوند و در اثر مشکلات مکرر در خانه و مدرسه در کودک ایجاد می‌شوند.

چطور می‌توان فهمید کودکی مبتلا به ADHD است؟

وقتی علایم ADHD در کودکی مشاهده شود باید توسط یک متخصص ماهر مورد ارزیابی قرار گیرد. این فرد می‌تواند از کارکنان مدرسه باشد و یا این که در مطب خصوصی مشغول بکار باشد. تنها راه حصول اطمینان ، ارزیابی کامل توسط متخصص می‌باشد. باید در اینجا به دو نکته توجه داشت:

• نباید نظر دیگران را دال بر این که کودکی ADHD است به آسانی پذیرفت.
• این نکته حائز اهمیت است که کودک همراه با ADHD ناتوانایی‌های دیگران را نیز دارد.

درمان

درمان سریع برای ADHD وجود ندارد اما علایم آن قابل کنترل هستند. والدین و آموزگاران باید به نکات زیر توجه داشته باشند.

• در مورد این اختلال اطلاعات بیشتری کسب کنند.
• برنامه تعلیم و تربیتی خاصی را متناسب با نیازهای کودک ایجاد و طرح‌ریزی نمایند.
• ایجاد طرح دارو درمانی ، درصورتی که والدین و پزشک احساس کنند که کودک به دارو درمانی نیاز دارد.

راهنمایی‌هایی برای والدین

• وقتی که فرزندتان کارش را خوب انجام می‌دهد به اول پاداش دهید. در فرزند خود توانایی ایجاد کنید و نیز با او در مورد استعدادهایش صحبت کنید و او را به بکارگیری توانایی‌هایش تشویق و ترغیب کنید.
  
  
• با فرزند خود کاملا واضح و روشن صحبت کنید. برای این کار با پشتکار ، مصر و مثبت باشید و خواسته‌های خود را کاملا برای فرزند خود روشن سازید. به فرزند خود بگویید چه کارهایی را باید انجام دهد نه این که فقط ، آنچه را نباید انجام دهد به او گوشزد کنید.
  
  
• شیوه‌هایی را برای کنترل رفتار فرزند خود یاد بگیرید این برنامه‌ها عبارتند از: ایجاد جدول برای فعالیت‌های فرزندتان ، داشتن برنامه برای پاداش ، نادیده گرفتن رفتارهای نامطلوب ، پیامدهای عادی و غیر طبیعی نتایج و پیامدهای منطقی.
  
  
• با مدرسه فرزندتان تماس داشته باشید و برنامه تعلیم و تربیت خاص نیازهای فرزندتان را برای او تنظیم کنید. هر دوی شما (والدین و معلم) بایستی نمونه‌ای از این برنامه را داشته باشید.
  
  
• با معلم در تماس باشید و به او بگویید فرزند شما در خانه چه عملکردی دارد و از او بپرسید که در مدرسه چه می‌کند و آنها را حمایت کنید.

راهنمایی‌هایی برای آموزگاران

باید بدانید که چه موارد خاصی برای دانش آموزان دشوار هستند. برای مثال ممکن است که دانش آموز ADHD در شروع یک کار دچار مشکل باشد در حالی که دانش آموزان دیگر در پایان‌دادن به یک عمل و شروع عمل بعدی شکل داشته باشند. بنابراین هر یک از این دانش آموزان نیاز به کمک‌های متفاوتی دارند.

• به دانش آموزان نشان دهید چگونه از کتاب تکلیف و برنامه‌های روزانه استفاده کنند. همچنین مهارت‌ها و روش‌های یادگیری را به آنها آموزش دهید و آنها را به شکل منظم تقویت (پاداش) کنید.
  
  
• به دانش آموزان در فعالیت‌های بدنی‌شان کمک کنید. (برای مثال) به آنها اجازه دهید تا کاری را ایستاده پای تخته سیاه انجام دهند). در بین برنامه‌ها به آنها استراحت دهید.
  
  
• با والدین و دانش آموزان هر دو با هم برای نو آوری و اجرای یک برنامه تعلیم و تربیتی متناسب بمنظور نیل به نیازهای دانش آموزان به فعالیت و همکاری بپردازید.
  
  
• انتظارات بالا از دانش آموزان داشته باشید اما سعی کنید راه‌های جدیدی را برای انجام کارها امتحان کنید صبور باشید و شانس دانش آموزان را برای کسب موفقیت بالا ببرید.